بیش از ۱۱۰ برنده جایزه نوبل از ایران خواستند نرگس محمدی، فعال بیمار، را آزاد کند 2026

بیش از ۱۱۰ برنده جایزه نوبل خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی ایرانی و برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۳ شده‌اند.

این بیانیه مشترک که روز سه‌شنبه منتشر شد، هشدار می‌دهد که به دلیل وخامت سریع وضعیت سلامتی، جان او در خطر قریب‌الوقوع است. محمدی که سال‌ها برای حقوق زنان در ایران مبارزه کرده است، در ۱۰ اردیبهشت پس از آنکه احتمالاً بر اثر سکته قلبی در سلول خود بیهوش پیدا شد، با آمبولانس به بیمارستانی در تهران منتقل شد.

این برندگان نوبل که شامل ۲۶ نفر در رشته شیمی، ۲۹ نفر در پزشکی و ۱۱ برنده جایزه صلح هستند، از مقامات ایرانی می‌خواهند که مراقبت‌های پزشکی مستمر را برای او فراهم کرده و تمام اتهامات علیه او را لغو کنند. آنها تأکید می‌کنند که کارشناسان پزشکی هشدار می‌دهند پس از ماه‌ها محرومیت از درمان تخصصی، جان او به نخ بند است. از جمله امضاکنندگان این بیانیه می‌توان به نویسندگانی چون آنی ارنو و جی.ام. کوتزی و همچنین فعال جودی ویلیامز اشاره کرد که گفت محمدی «هرگز نباید تا آستانه مرگ پیش می‌رفت.»

چرا این پرونده برای حقوق بشر جهانی اهمیت دارد

نرگس محمدی از زمان اولین دستگیری خود در سال ۱۳۷۷، مدافع خستگی‌ناپذیر آزادی زنان در ایران بوده است. او علیه مجازات اعدام و قوانین حجاب اجباری مبارزه کرده که منجر به چندین حکم زندان به مجموع بیش از ۴۴ سال و ۱۵۴ ضربه شلاق شده است. پسرش، علی رحمانی، که در پاریس ساکن است، تأکید می‌کند که تعلیق موقت حکم او کافی نیست و خواستار آزادی بدون قید و شرط و مراقبت طولانی‌مدت است.

مداخله برندگان جایزه نوبل بر غفلت سیستماتیک پزشکی که زندانیان سیاسی در ایران با آن مواجه هستند، نور می‌تاباند. طبق گزارش‌ها، محمدی در بازداشت دچار کاهش وزن شدید، فشار خون ناپایدار و علائم قلبی شده است. از جامعه بین‌المللی خواسته می‌شود بدون تأخیر برای جلوگیری از یک فاجعه احتمالی اقدام کند.

خواسته‌های کلیدی برندگان جایزه نوبل

• آزادی فوری و بدون قید و شرط نرگس محمدی
• دسترسی مستمر به درمان تخصصی پزشکی
• لغو تمام اتهامات علیه او
• پایان دادن به آزار قضایی مدافعان حقوق بشر

صداهای همبستگی

توکل کرمان، روزنامه‌نگار یمنی و برنده جایزه نوبل، محمدی را «صدای نترس زنانی که در برابر ظلم مقاومت می‌کنند» نامید. او افزود: «هیچ زندانی نمی‌تواند مبارزه برای کرامت و عدالت را خاموش کند. جهان باید همچنان در کنار زنان ایران بایستد.» جودی ویلیامز، فعال آمریکایی ضد مین‌های زمینی و برنده جایزه صلح ۱۹۹۷، تأکید کرد که هیچ‌کس نباید به خاطر اعتراض مسالمت‌آمیز یا دفاع از حقوق بشر زندانی شود.

این ۱۱۲ امضاکننده شامل برندگان نوبل در رشته‌های فیزیک، اقتصاد، ادبیات و صلح هستند که این درخواست را به یک فراخوان نادر بین‌رشته‌ای تبدیل می‌کند. این بیانیه هشدار می‌دهد که انتقال محمدی به بیمارستان فقط موقتی است و در صورت بهبود وضعیتش ممکن است به زندان بازگردانده شود. این امر یک فرصت حیاتی برای فشار بین‌المللی برای تضمین آزادی دائمی او ایجاد می‌کند.

زمینه گسترده‌تر سرکوب فعالان در ایران

ایران به دلیل رفتار با زندانیان سیاسی، به ویژه فعالان زن، با انتقادات گسترده‌ای مواجه شده است. از زمان اعتراضات سال ۱۴۰۱ که به دنبال مرگ مهسا امینی آغاز شد، مقامات دستگیری‌ها و صدور احکام را تشدید کرده‌اند. پرونده محمدی نماد سرکوب مخالفان توسط رژیم و استفاده از غفلت پزشکی به عنوان ابزاری برای کنترل است. سازمان‌های حقوق بشری ده‌ها مورد مشابه را ثبت کرده‌اند که در آن زندانیان تا نزدیک مرگ از مراقبت محروم می‌شوند.

فراخوان برندگان جایزه نوبل یادآوری قدرتمندی است که جامعه بین‌المللی نباید سکوت کند. همانطور که پسر محمدی گفت: «ما فقط نمی‌خواهیم او برای چند روز از سلول بیرون بیاید؛ ما خواستار پایان دائمی این آزار قضایی هستیم.»

سوالات متداول

نرگس محمدی کیست؟

نرگس محمدی فعال حقوق بشر ایرانی و برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۳ است. او به دلیل دفاع از حقوق زنان، لغو مجازات اعدام و مخالفت با قوانین حجاب اجباری بارها زندانی شده است. او به بیش از ۴۴ سال زندان و ۱۵۴ ضربه شلاق محکوم شده است.

چرا برندگان جایزه نوبل این بیانیه را صادر کردند؟

بیش از ۱۱۰ برنده جایزه نوبل این بیانیه را صادر کردند زیرا سلامتی محمدی پس از ماه‌ها محرومیت از مراقبت‌های پزشکی به شدت رو به وخامت است. آنها نگرانند که جان او در خطر قریب‌الوقوع باشد و خواستار آزادی فوری و دسترسی او به درمان هستند. امضاکنندگان شامل کارشناسانی از رشته‌های مختلف هستند که معتقدند وضعیت او یک وضعیت اضطراری حقوق بشری است.

جامعه بین‌المللی چه کاری می‌تواند انجام دهد؟

جامعه بین‌المللی می‌تواند از طریق تحریم‌ها، بیانیه‌های عمومی و قطعنامه‌های سازمان ملل بر ایران فشار دیپلماتیک وارد کند. سازمان‌هایی مانند عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر نیز خواستار آزادی او هستند. افراد می‌توانند با به اشتراک گذاشتن داستان او و حمایت از کمپین‌های حقوق زندانیان سیاسی، آگاهی را افزایش دهند.