شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هشداری جدی داده و اعلام کرده است که ادامه حمایت آمریکا از تایوان میتواند به «برخوردها و حتی درگیریهایی» بین این دو ابرقدرت منجر شود. این هشدار در جریان نشستی پرمخاطره در پکن مطرح شد که در آن موضوع تایوان، همراه با تجارت، جنگ ایران و هوش مصنوعی، بحثهای اصلی را تشکیل میداد. اظهارات شی که توسط وزارت خارجه چین منتشر شد، تأکید کرد که تایوان «مهمترین موضوع در روابط چین و آمریکا» است و نشاندهنده عزم پکن برای اولویتبخشی به اتحاد با این جزیره خودگردان است.
شی «اتحاد» با تایوان را به یکی از اهداف اصلی میراث خود تبدیل کرده و استفاده از زور برای دستیابی به آن را رد نکرده است. چین تایوان را بخشی از قلمرو خود میداند و میخواهد آمریکا حمایت خود از این جزیره را کاهش دهد. این دیدار در تالار بزرگ خلق در پکن با دقت طراحی شده بود و شامل ردیفهایی از افسران یونیفورمپوش، فرش قرمز و دانشآموزانی بود که پرچمهای هر دو کشور را تکان میدادند. ترامپ از شی به عنوان یک «رهبر بزرگ» یاد کرد، در حالی که شی اشاره کرد که سال ۲۰۲۶ دویست و پنجاهمین سال استقلال آمریکا را رقم میزند و بر لزوم ثبات در روابط دوجانبه تأکید کرد.
تایوان در مرکز تنشهای آمریکا و چین
موضوع تایوان حساسترین نقطه تنش در روابط آمریکا و چین است. پکن هرگونه فروش تسلیحات آمریکا یا تعامل دیپلماتیک با تایوان را نقض اصل «چین واحد» میداند. هشدار شی درباره «برخوردها» نشاندهنده موضع سختگیرانهتر است، زیرا چین در سالهای اخیر رزمایشهای نظامی خود را در نزدیکی این جزیره افزایش داده است. آمریکا تحت رهبری ترامپ سیاست ابهام استراتژیک را حفظ کرده است، اما حملات اخیر رئیسجمهور علیه ایران، توجه را از همکاری در زمینه حقوق بشر و آب و هوا منحرف کرده است.
نکات کلیدی نشست شی و ترامپ درباره تایوان:
- شی تایوان را «مهمترین موضوع» در روابط دوجانبه خواند.
- چین خواستار کاهش حمایت آمریکا از خودگردانی تایوان است.
- پکن استفاده از نیروی نظامی برای دستیابی به اتحاد را رد نکرده است.
- آمریکا و چین با هم تقریباً نیمی از انتشار گازهای گلخانهای جهان را تشکیل میدهند، اما مذاکرات آب و هوایی به حاشیه رانده شد.
درگیریهای جهانی بر دستور کار سایه انداخته است
این نشست مذاکرات درباره بحرانهای جهانی متعدد را در کمی بیش از ۲۴ ساعت فشرده کرد. جنگ در ایران، مناقشه اوکراین و مسائل مربوط به شبهجزیره کره همگی مورد بحث قرار گرفتند. تصمیم ترامپ برای انجام حملاتی علیه ایران در فوریه و ترور رهبری یک اپوزیسیون هماهنگ، پویایی خاورمیانه را تغییر داده است. در همین حال، شی و ترامپ توافق کردند که بحثهای مربوط به حقوق بشر را کنار بگذارند، که تغییری نسبت به دولتهای قبلی آمریکا محسوب میشود. مایا وانگ، معاون مدیر آسیا در دیدهبان حقوق بشر، خاطرنشان کرد که «رئیسجمهور ترامپ نسبت به مفهوم حقوق بشر کاملاً خصمانه بوده است» و این امر باعث میشود که این موضوع به طور معناداری در دستور کار قرار نگیرد.
مذاکرات تجارت و هوش مصنوعی
اختلافات تجاری و آینده هوش مصنوعی نیز در دستور کار بودند. جنگ تجاری آمریکا و چین زنجیرههای تأمین جهانی را مختل کرده است و هر دو رهبر با فشار برای کاهش تعرفهها مواجه هستند. در زمینه هوش مصنوعی، این دو کشور برای برتری فناورانه رقابت میکنند و چین سرمایهگذاری زیادی در ابتکارات هوش مصنوعی تحت حمایت دولت انجام میدهد. هدف این نشست تعیین چارچوبهایی برای توسعه هوش مصنوعی بود، اگرچه هیچ توافق مشخصی اعلام نشد.
سؤالات متداول: نشست شی و ترامپ و تایوان
شی جینپینگ در طول نشست درباره تایوان چه گفت؟
شی هشدار داد که ادامه حمایت آمریکا از تایوان میتواند به «برخوردها و حتی درگیریهایی» بین آمریکا و چین منجر شود. او重申 کرد که تایوان مهمترین موضوع در روابط دوجانبه است و چین به دنبال اتحاد با این جزیره است.
چرا تایوان یک نقطه تنش در روابط آمریکا و چین است؟
چین تایوان را بخشی از قلمرو خود میداند و با هرگونه دخالت خارجی مخالف است. آمریکا روابط غیررسمی با تایوان حفظ میکند و به این جزیره سلاح میفروشد که پکن آن را نقض اصل «چین واحد» میداند. این امر به افزایش تنشهای نظامی در منطقه منجر شده است.
چه موضوعات دیگری در این نشست مورد بحث قرار گرفت؟
رهبران درباره جنگ در ایران، مناقشه اوکراین، مسائل مربوط به شبهجزیره کره، اختلافات تجاری و آینده هوش مصنوعی بحث کردند. حقوق بشر و تغییرات آب و هوایی به طور قابل توجهی از دستور کار غایب بودند که نشاندهنده اولویتهای ترامپ است.
ترامپ و شی رابطه خود را چگونه توصیف کردند؟
ترامپ شی را یک «رهبر بزرگ» خواند و گفت که آنها مدت زیادی است که یکدیگر را میشناسند. شی بر لزوم ثبات در روابط آمریکا و چین تأکید کرد و اشاره کرد که سال ۲۰۲۶ دویست و پنجاهمین سال استقلال آمریکا را رقم میزند.
برای زمینه، این نشست در پسزمینه تنشهای جهانی فزاینده، از جمله حملات ترامپ به ایران و جنگهای تجاری مداوم، برگزار شد. تحلیلگران میگویند که نتیجه آن میتواند آینده رقابت آمریکا و چین را برای دههها شکل دهد.
