Globalna reforma podatków korporacyjnych: nagroda w wysokości 500 mld dolarów czeka rządy 2026

Globalna reforma opodatkowania korporacyjnego może przynieść rządom na całym świecie coroczny zysk w wysokości 500 mld USD, wynika z nowego raportu Tax Justice Network. Klucz stanowi opodatkowanie zysków spółek międzynarodowych tam, gdzie rzeczywiście zachodzi aktywność gospodarcza — tzw. opodatkowanie jednostkowe (unitary taxation). To podejście przenosi wpływy podatkowe z rajów podatkowych do krajów, w których pracownicy wytwarzają produkty, a klienci je kupują.

Dlaczego opodatkowanie jednostkowe ma znaczenie dla globalnego podatku od korporacji

Opodatkowanie jednostkowe to metoda, która traktuje przedsiębiorstwo międzynarodowe jako jeden podmiot, a nie jako osobne spółki zależne. Przypisuje zyski na podstawie faktycznej aktywności gospodarczej, takiej jak sprzedaż, wynagrodzenia (lista płac) oraz aktywa. Zapobiega to przerzucaniu zysków do jurysdykcji o niskich podatkach.

Obecnie spółki międzynarodowe mogą księgować zyski w rajach podatkowych, takich jak Kajmany, unikając podatków w krajach, w których faktycznie działają. Opodatkowanie jednostkowe zamyka tę lukę, zapewniając, że podatki są płacone tam, gdzie powstaje wartość. Nie tworzy się nowych zysków — jedynie przesuwa się wpływy z rajów do gospodarek wytwarzających.

Nagroda 500 mld USD: co oznacza dla krajów

Tax Justice Network szacuje, że rządy mogłyby pozyskać dodatkowe 500 mld USD rocznie bez podnoszenia stawek podatku dochodowego od osób prawnych. To znaczna kwota, która mogłaby sfinansować usługi publiczne, infrastrukturę oraz działania na rzecz klimatu.

Na przykład Wielka Brytania mogłaby pozyskać około 13 mld GBP dodatkowo rocznie, pokrywając dwie trzecie kosztów systemu opieki społecznej na wzór NHS. Rządy w UE mogłyby czterokrotnie zwiększyć wydatki na adaptację do zmian klimatu. Globalne Południe otrzymałoby 156 mld USD — więcej niż obecnie istniejące pożyczki MFW udzielone tym państwom.

Porównanie zysków z podatków według regionu

Negocjacje ONZ: historyczna szansa na reformę podatkową

Rozmowy ONZ, które w poniedziałek startują w Nowym Jorku, mają na celu ustanowienie konwencji ramowej w sprawie podatków, wzorowanej na reżimie dotyczącym klimatu w ramach ONZ. Pozwoliłoby to stworzyć organy zarządzające i procedury, a protokoły wprowadzałyby szczegółowe reguły. ONZ dąży do osiągnięcia porozumienia do końca 2027 roku.

W ubiegłym roku z negocjacji wycofały się USA za rządów Donalda Trumpa, ale nie poszło za tym żadne inne państwo. Pokazuje to szerokie międzynarodowe poparcie dla reformy. Są to rozmowy dające raz na pokolenie szansę na unowocześnienie zasad podatkowych zbudowanych dla lat 20. XX wieku, gdy dominowali wielcy przemysłowcy, i dostosowanie ich do dzisiejszej gospodarki cyfrowej.

Wyzwania i szanse dla rajów podatkowych

Zdywersyfikowane raje podatkowe, takie jak Szwajcaria i Niderlandy, mogłyby zrekompensować straty, podnosząc stawki. Same centra do „księgowania zysków”, takie jak Kajmany, musiałyby się liczyć z poważnym spadkiem wpływów. To mogłoby doprowadzić do bardziej sprawiedliwego globalnego systemu podatkowego.

Jednocześnie wdrożenie będzie skomplikowane. Kraje muszą uzgodnić formuły alokacji oraz mechanizmy egzekwowania. Raport wskazuje, że mimo tych wyzwań korzyści zdecydowanie przewyższają koszty.

• Opodatkowanie jednostkowe mogłoby zwiększyć globalne wpływy o 500 mld USD rocznie.
• Wielka Brytania zyskuje 13 mld GBP dodatkowo rocznie.
• Globalne Południe otrzymuje 156 mld USD w ciągu jednego roku.
• Negocjacje ONZ mają doprowadzić do porozumienia do 2027 roku.
• Nowoczesne zasady zastąpiłyby przestarzałe ramy z lat 20. XX wieku.

Najważniejsze wnioski dla decydentów i obywateli

Ta reforma dotyczy nie tylko wpływów; chodzi także o sprawiedliwość i odpowiedzialność. Takie firmy jak Apple, z zyskami na poziomie 112 mld USD, powinny płacić swój uczciwy udział. Obecny system pozwala im unikać podatków, przerzucając ciężar na zwykłych obywateli.

Obywatele powinni wzywać swoje rządy, aby poparły ramy ONZ. Stawka jest zbyt duża, by ją zignorować. Jak zauważa raport, jest to pierwszy raz od dziesięcioleci, gdy spółki międzynarodowe mogłyby zostać opodatkowane tam, gdzie faktycznie prowadzą działalność.

FAQ

Podsumowując, globalna reforma podatku od korporacji dzięki opodatkowaniu jednostkowemu oferuje przełomową szansę na finansowanie dóbr publicznych i ograniczanie nierówności. Rozmowy ONZ są kluczowym krokiem. Rządy muszą zagospodarować nagrodę w wysokości 500 mld USD, aby zbudować sprawiedliwszy świat.