W 1943 roku historyk Henry Steele Commager ostrzegł przed Sądem Najwyższym Stanów Zjednoczonych, twierdząc, że sąd ten nigdy nie był przyjacielem demokracji i nigdy nie będzie.
Dla każdego, kto wierzy w rządy większości, argumentował, że kontrola sądowa jest błędna w teorii i niebezpieczna w praktyce. To niebezpieczeństwo ujawniło się w pełni 29 kwietnia 2026 roku, kiedy Sąd Najwyższy zniweczył Sekcję 2 ustawy o prawach wyborczych z 1965 roku, przełomowego aktu prawnego zakazującego praktyk wyborczych dyskryminujących ze względu na rasę, kolor skóry lub przynależność do mniejszości językowej.
Decyzja w sprawie ustawy o prawach wyborczych to tylko najnowszy z serii wyroków, w których zdominowany przez konserwatystów sąd prowadzi wojnę z demokracją konstytucyjną. Decyzje te otworzyły drogę do korumpowania polityki pieniędzmi, zniosły federalny nadzór nad rasowo stronniczymi okręgami wyborczymi i zalegalizowały partyjną manipulację granicami okręgów. Aby w pełni zrozumieć skalę szkód, musimy przypomnieć sobie kluczowe sprawy, które podważyły filary amerykańskiej demokracji.
Decyzja Citizens United: Pieniądze jako mowa
W 2010 roku Sąd Najwyższy zadał prawdziwie znaczący cios w sprawie Citizens United przeciwko Federalnej Komisji Wyborczej. Sprawa powstała, gdy konserwatywna organizacja non-profit zakwestionowała przepisy dotyczące finansowania kampanii, które uniemożliwiły jej emisję filmu krytykującego Hillary Clinton. Sąd wykorzystał tę sprawę, by zadać śmiertelny cios niemal wszystkim ograniczeniom finansowania kampanii.
Stosunkiem głosów 5 do 4 sąd uchylił obowiązujące od stulecia zakazy dotyczące niezależnych wydatków korporacji. Większość orzekła, że zgodnie z Pierwszą Poprawką finansowanie przez korporacje niezależnych audycji politycznych nie może być ograniczane, argumentując, że wypowiedź polityczna jest niezbędna dla demokracji, nawet jeśli pochodzi od korporacji. Decyzja ta uwolniła falę nieprzejrzystych pieniędzy w wyborach, zagłuszając głosy zwykłych obywateli.
Osłabienie ustawy o prawach wyborczych: Historyczny cios
Orzeczenie z 2026 roku w sprawie Sekcji 2 ustawy o prawach wyborczych jest prawdopodobnie najbardziej druzgocące. Jak wyjaśnia Departament Sprawiedliwości, Sekcja 2 zakazuje praktyk wyborczych, które skutkują dyskryminacją ze względu na rasę, kolor skóry lub status mniejszości językowej. Niszcząc ten przepis, sąd skutecznie usunął główne narzędzie prawne do zwalczania dyskryminacji rasowej w wyborach.
Decyzja ta wpisuje się w pewien schemat. W 2013 roku sąd uchylił formułę pokrycia dla Sekcji 5 ustawy o prawach wyborczych, która wymagała od stanów z historią dyskryminacji uzyskania federalnej zgody przed zmianą przepisów wyborczych. Od tego czasu stany uchwaliły falę restrykcyjnych przepisów wyborczych, w tym surowe wymogi dotyczące identyfikacji wyborców i czystki w spisach wyborców.
Kluczowe decyzje Sądu Najwyższego, które podważyły demokrację
| Sprawa | Rok | Wpływ |
|---|---|---|
| Citizens United v. FEC | 2010 | Umożliwiła nieograniczone wydatki korporacji i związków zawodowych w wyborach |
| Shelby County v. Holder | 2013 | Uchyliła kluczową część wymogu wstępnej zgody ustawy o prawach wyborczych |
| Rucho v. Common Cause | 2019 | Orzekła, że partyjna manipulacja granicami okręgów jest kwestią polityczną, której nie rozpatrują sądy federalne |
| Brnovich v. DNC | 2021 | Osłabiła możliwość kwestionowania ograniczeń wyborczych na podstawie Sekcji 2 |
| Orzeczenie w sprawie Sekcji 2 (2026) | 2026 | Zniweczyła główny przepis antydyskryminacyjny ustawy o prawach wyborczych |
Konsekwencje dla amerykańskiej demokracji
Skumulowany efekt tych orzeczeń to demokracja w oblężeniu. Pieniądze mówią teraz głośniej niż wyborcy, okręgi są kreślone, by utrwalić władzę partyjną, a mniejszości rasowe stają w obliczu nowych barier przy urnach. Jak zauważył Commager, jedynym niezawodnym sposobem na zachowanie demokracji jest działanie demokratyczne – poprzez zwycięstwo przy urnach i przewagę w procesie legislacyjnym.
Ta lekcja powinna zainspirować masową frekwencję w listopadowych wyborach i masowy ruch, by wywrzeć presję na Kongres w celu podjęcia kroków chroniących instytucje demokratyczne. Bez działań legislacyjnych konserwatywna większość sądu będzie nadal demontować zabezpieczenia, które przez dziesięciolecia chroniły prawa wyborcze.
Co można zrobić?
- Przyjąć ustawę Johna Lewisa o postępie w prawach wyborczych, aby przywrócić formułę wstępnej zgody uchyloną w 2013 roku.
- Wprowadzić w życie ustawę Dla Ludu, aby ustanowić krajowe standardy dostępu do wyborów i ograniczyć nieprzejrzyste pieniądze.
- Wspierać inicjatywy referendalne na szczeblu stanowym, które rozszerzają wczesne głosowanie, głosowanie korespondencyjne i automatyczną rejestrację wyborców.
- Opowiadać się za limitami kadencji w Sądzie Najwyższym lub egzekwowalnym kodeksem etyki, aby zmniejszyć wpływy partyjne.
FAQ: Sąd Najwyższy a prawa wyborcze
P: Co dokładnie zrobiło orzeczenie Sądu Najwyższego z 2026 roku z Sekcją 2 ustawy o prawach wyborczych?
O: Orzeczenie znacznie osłabiło Sekcję 2, utrudniając powodom udowodnienie, że prawo wyborcze dyskryminuje ze względu na rasę. Podniosło ciężar dowodu i ograniczyło rodzaje dowodów, które można wykorzystać, skutecznie pozbawiając ustawę zdolności do ochrony wyborców z mniejszości.
P: Jak Citizens United nadal wpływa na dzisiejsze wybory?
O: Citizens United pozwoliło korporacjom, związkom zawodowym i zamożnym osobom wydawać nieograniczone sumy pieniędzy na niezależne reklamy polityczne. Doprowadziło to do powstania Super PAC-ów i grup nieprzejrzystych pieniędzy, które mogą wpływać na wybory bez ujawniania swoich darczyńców, dając bogatym nieproporcjonalny wpływ na politykę.
P: Czy Kongres może uchylić te decyzje Sądu Najwyższego?
O: Kongres nie może bezpośrednio uchylić orzeczenia konstytucyjnego, ale może uchwalić nowe ustawy, aby rozwiązać te problemy. Na przykład Kongres może uchwalić ustawę Johna Lewisa o postępie w prawach wyborczych, aby przywrócić wstępną zgodę, lub ustawę Dla Ludu, aby ustanowić krajowe standardy wyborcze. Jednak każda nowa ustawa musi przejść kontrolę sądową tego samego sądu.
P: Czym jest partyjna manipulacja granicami okręgów i dlaczego stanowi problem?
O: Partyjna manipulacja granicami okręgów to praktyka wyznaczania granic okręgów wyborczych w celu zapewnienia nieuczciwej przewagi jednej partii politycznej. W sprawie Rucho v. Common Cause z 2019 roku Sąd Najwyższy orzekł, że sądy federalne nie mogą rozpatrywać zarzutów dotyczących partyjnej manipulacji granicami okręgów, pozostawiając to sądom stanowym i legislaturom – które często są kontrolowane przez partię kreślącą mapy.
