Devolution Pledge van Andy Burnham: lastig te realiseren 2026

Burnhams decentralisatiebelofte om de macht over te dragen van Westminster naar elk postcodegebied is een gedurfde visie, maar de uitvoering ervan zal lastig zijn. Omdat de fiscale centralisatie van het VK een hardnekkige drempel blijft, kent het plan om regionale burgemeesters een aandeel in de inkomstenbelasting te geven aanzienlijke praktische obstakels. Dit artikel onderzoekt de uitdagingen en mogelijke routes vooruit.

De omvang van de decentralisatie-uitdaging

Het Verenigd Koninkrijk behoort tot de meest fiscaal gecentraliseerde landen in de ontwikkelde wereld. Volgens het Centre for Cities blijft slechts 5% van de belastingopbrengsten bij burgemeesters en lokale overheden, terwijl de rest naar Whitehall vloeit. Ter vergelijking: Frankrijk houdt 14% lokaal vast en Japan 22%. Deze sterke centralisatie maakt Burnhams belofte tot een ingrijpende koerswijziging.

Het decentralisatiesysteem van Engeland is bijzonder rommelig. Opeenvolgende regeringen kozen voor een gefragmenteerde aanpak: onder de conservatieven werden tientallen geoormerkte financieringspotjes gecreëerd, wat een ‘bedelkom-cultuur’ in de hand werkte. Die potjes waren bovendien geen partij voor de miljarden aan centrale subsidies die tijdens de bezuinigingen werden gekort, waardoor lokale bestuurders met beperkte autonomie bleven zitten.

Waarom decentralisatie van de inkomstenbelasting in principe een goed idee is

Economen steunen het idee breed, dat eerst werd aangekondigd door Rachel Reeves: burgemeesters kunnen dan een aandeel behouden van de lokaal gegenereerde belastingopbrengsten. Dit zou kunnen helpen om een einde te maken aan de diepgewortelde regionale ongelijkheden in Groot-Brittannië. Het Institute for Fiscal Studies schat dat tussen 6% en 9% van de opbrengsten van de lokale inkomstenbelasting voldoende is om de geïntegreerde vergoedingen die de burgemeesters momenteel ontvangen volledig te vervangen.

Praktische aandachtspunten en implementatietermijnen

De invoering van het plan kost echter tijd. Belangrijke punten zijn onder meer het onderhandelen over het exacte percentage, het waarborgen van verantwoordelijkheid en het voorkomen van onbedoelde gevolgen zoals belastingconcurrentie tussen regio’s. Het herfstakkoord zal de toon zetten, maar volledige implementatie kan jaren duren.

Kernpunten

• De fiscale centralisatie in het VK is extreem: slechts 5% van de belastingopbrengsten blijft lokaal.
• Burnhams plan om de inkomstenbelasting te decentraliseren kan regionale ongelijkheid verminderen.
• De uitvoering zal traag verlopen, met technische en politieke uitdagingen.
• Het herfstakkoord is een cruciaal mijlpaal voor de decentralisatieagenda.

FAQ