Uitvoer van plastic afval uit het VK vervuilt landbouwgrond in Turkije 2026

De Britse export van plastic afval is rechtstreeks gekoppeld aan ernstige vervuiling in het landbouwhartland van Turkije, zo blijkt uit een onderzoek van The Guardian. Er worden hoge gehaltes microplastics aangetroffen in waterwegen die de Çukurova-vlakte van water voorzien. Deze praktijk, vaak aangeduid als ‘afvalkolonialisme’, legt de nadruk op de milieuinjustice die ontstaat doordat afval wordt verscheept naar landen met minder strenge regelgeving. De bevindingen tonen aan dat er dringend strengere exportcontroles en een duurzaam afvalbeheer nodig zijn.

Hoe Brits plastic afval in Turkse landbouwgrond terechtkomt

In 2025 exporteerden Britse bedrijven 675.000 ton plastic afval, de grootste hoeveelheid in acht jaar, waarbij 139.000 ton naar Turkije werd verscheept. Een aanzienlijk deel, ongeveer 13%, ging naar acht recyclingfaciliteiten in Adana, in de buurt van de Çukurova-vlakte. Deze faciliteiten verwerken het afval, maar door een ontoereikende verwerking komen plastic fragmenten in het lokale watersysteem terecht. Na zware regenval stromen die vervolgens over naar landbouwvelden.

De vervuiling is niet alleen een kwestie van lelijke aanblik; ze vormt een directe bedreiging voor de voedselveiligheid en de gezondheid van de bodem. Het water, dat besmet is met microplastics, wordt gebruikt om gewassen te irrigeren. Daardoor kunnen plasticdeeltjes worden opgenomen door planten en in de voedselketen terechtkomen. Dit treft lokale boeren en consumenten, die vaak niet op de hoogte zijn van de besmetting.

De omvang van het probleem

Een analyse van het Environmental Investigation Agency (EIA) vond dat 13 Britse bedrijven tussen mei 2021 en juli 2024 545 zendingen stuurden naar het Adana-knooppunt, in totaal 52.000 ton. Dit is een duidelijke indicatie van de hoeveelheid afval die verkeerd wordt beheerd. Ook de exporten van de EU naar Turkije stegen met 19% tot meer dan 500.000 ton, waardoor het probleem verergert.

Milieucampagnevoerders stellen dat deze exporten de vervuiling aanjagen en dat de armere inwoners van de stad de gezondheids- en economische kosten moeten dragen. Ondanks Britse toezeggingen om plasticvervuiling te verminderen, heeft de regering zich niet gecommitteerd aan een verbod op exporten en zijn onderhandelingen over een verdrag vastgelopen tot 2027.

Vergelijking van exporten van plastic afval (2025)

Belangrijkste inzichten

• Afvalkolonialisme blijft bestaan doordat rijke landen plastic afval exporteren naar armere landen met zwakkere regelgeving.
• De export van Brits plastic afval naar Turkije is op een absoluut hoogtepunt en vervuilt rechtstreeks de waterbronnen voor de landbouw.
• Microplastics in irrigatiewater vormen een ernstig risico voor voedselveiligheid en de gezondheid van de bodem.
• Huidige internationale verdragen pakken de kernoorzaak niet aan; onderhandelingen zijn vertraagd tot 2027.
• Consumenten en boeren in Turkije worden onevenredig hard getroffen door vervuiling die zij niet zelf hebben veroorzaakt.

Wat kan er worden gedaan?

Om deze crisis aan te pakken moeten het VK en de EU strengere exportverboden invoeren en investeren in infrastructuur voor recycling binnenlands. Bedrijven moeten aansprakelijk worden gesteld voor de volledige levenscyclus van hun afval, inclusief waar het uiteindelijk terechtkomt. Daarnaast kan het ondersteunen van lokale recyclinginitiatieven in Turkije helpen de milieubelasting te verminderen.

Ook consumenten kunnen een rol spelen door minder plastic te gebruiken en te eisen dat er transparante ketens worden geleverd. Voor een echte doorbraak is echter structurele verandering nodig om de cyclus van afvalkolonialisme te doorbreken en kwetsbare gemeenschappen wereldwijd te beschermen.

FAQ