Amerikaanse democratie volledig ontmanteld door Hooggerechtshof 2026

In 1943 waarschuwde historicus Henry Steele Commager nadrukkelijk voor het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten. Hij stelde dat het hof nooit een vriend van de democratie was geweest en dat ook nooit zou zijn.

Voor iedereen die het meerderheidsbeginsel aanhangt, zo betoogde hij, is rechterlijke toetsing in theorie verkeerd en in de praktijk gevaarlijk. Dat gevaar was op 29 april 2026 in volle omvang te zien, toen het Hooggerechtshof Sectie 2 van de Voting Rights Act uit 1965 uitholde. Deze baanbrekende wet verbiedt kiespraktijken die discrimineren op basis van ras, huidskleur of lidmaatschap van een taalminderheid.

De uitspraak over de Voting Rights Act is slechts de laatste in een reeks vonnissen waarmee het conservatief gedomineerde hof de constitutionele democratie bestrijdt. Deze beslissingen hebben de deur wijd opengezet voor corrumperend geld in de politiek, hebben federaal toezicht op raciaal bevooroordeelde kiesdistricten afgeschaft en partijpolitiek gerrymandering goedgekeurd. Om de volledige omvang van de schade te begrijpen, moeten we de belangrijkste zaken in herinnering roepen die de pijlers van de Amerikaanse democratie hebben ondermijnd.

De Citizens United-beslissing: Geld als Vrije Meningsuiting

In 2010 bracht het Hooggerechtshof een werkelijk zware klap toe in de zaak Citizens United tegen de Federal Election Commission. De zaak ontstond toen een conservatieve non-profitorganisatie de regels voor campagnefinanciering aanvechtte die haar beletten een film over Hillary Clinton uit te zenden die kritiek op haar leverde. Het hof gebruikte de zaak om de doodsteek toe te dienen aan vrijwel alle beperkingen op campagnefinanciering.

In een 5-4 uitspraak vernietigde het hof eeuwenoude verboden op onafhankelijke uitgaven door bedrijven. De meerderheid oordeelde dat onder het Eerste Amendement de financiering van onafhankelijke politieke uitzendingen door bedrijven niet kan worden beperkt, met het argument dat politieke meningsuiting onmisbaar is voor de democratie, zelfs als deze van een bedrijf komt. Deze beslissing zorgde voor een stortvloed van anoniem geld in verkiezingen, waardoor de stemmen van gewone burgers werden overstemd.

Het Uithollen van de Voting Rights Act: Een Historische Klap

De uitspraak van 2026 over Sectie 2 van de Voting Rights Act is wellicht de meest verwoestende. Zoals het Ministerie van Justitie uitlegt, verbiedt Sectie 2 kiespraktijken die leiden tot discriminatie op basis van ras, huidskleur of de status van taalminderheid. Door deze bepaling uit te hollen, verwijderde het hof feitelijk het voornaamste juridische instrument om raciale discriminatie bij het stemmen te bestrijden.

Deze beslissing past in een patroon. In 2013 vernietigde het hof de dekkingsformule voor Sectie 5 van de Voting Rights Act, die staten met een geschiedenis van discriminatie verplichtte om federale goedkeuring te krijgen voordat zij kieswetten wijzigden. Sindsdien hebben staten een golf van restrictieve kieswetten aangenomen, waaronder strenge identiteitsvereisten voor kiezers en het opschonen van kiezerslijsten.

Belangrijke Beslissingen van het Hooggerechtshof die de Democratie Ondermijnden

De Gevolgen voor de Amerikaanse Democratie

Het cumulatieve effect van deze uitspraken is een democratie die wordt belegerd. Geld spreekt nu luider dan kiezers, districten worden getekend om partijmacht te verankeren, en raciale minderheden worden geconfronteerd met nieuwe barrières bij de stembus. Zoals Commager opmerkte, is de enige betrouwbare manier om de democratie te behouden, democratisch te handelen – door te winnen aan de stembus en te zegevieren in het wetgevingsproces.

Deze les zou moeten inspireren tot een massale opkomst bij de verkiezingen in november en een massabeweging om druk uit te oefenen op het Congres om stappen te ondernemen om democratische instellingen te beschermen. Zonder wetgevend optreden zal de conservatieve meerderheid van het hof doorgaan met het ontmantelen van de waarborgen die decennialang de stemrechten hebben beschermd.

Wat Kan Er Worden Gedaan?

• Neem de John Lewis Voting Rights Advancement Act aan om de in 2013 vernietigde formule voor voorafgaande goedkeuring te herstellen.
• Voer de For the People Act in om nationale normen voor toegang tot stemmen vast te stellen en anoniem geld te beperken.
• Steun initiatieven op staatsniveau via referenda die vervroegd stemmen, stemmen per post en automatische kiezersregistratie uitbreiden.
• Pleit voor ambtstermijnen voor het Hooggerechtshof of een afdwingbare gedragscode om partijpolitieke invloed te verminderen.

FAQ: Het Hooggerechtshof en Stemrechten

V: Wat heeft de uitspraak van het Hooggerechtshof in 2026 precies gedaan met Sectie 2 van de Voting Rights Act?
A: De uitspraak verzwakte Sectie 2 aanzienlijk door het voor eisers veel moeilijker te maken om te bewijzen dat een kieswet discrimineert op basis van ras. Het verhoogde de bewijslast en beperkte de soorten bewijs die kunnen worden gebruikt, waardoor het vermogen van de wet om minderheidskiezers te beschermen feitelijk werd uitgehold.

V: Hoe beïnvloedt Citizens United de verkiezingen vandaag de dag nog steeds?
A: Citizens United stond bedrijven, vakbonden en rijke individuen toe om onbeperkte bedragen uit te geven aan onafhankelijke politieke advertenties. Dit heeft geleid tot de opkomst van Super PAC's en groepen met anoniem geld die verkiezingen kunnen beïnvloeden zonder hun donateurs bekend te maken, waardoor de rijken een onevenredig grote invloed op het beleid krijgen.

V: Kan het Congres deze beslissingen van het Hooggerechtshof ongedaan maken?
A: Het Congres kan een constitutionele uitspraak niet direct terugdraaien, maar het kan wel nieuwe wetten aannemen om de problemen aan te pakken. Het Congres kan bijvoorbeeld de John Lewis Voting Rights Advancement Act aannemen om de voorafgaande goedkeuring te herstellen, of de For the People Act om nationale kiesnormen vast te stellen. Elke nieuwe wet moet echter de rechterlijke toetsing door hetzelfde hof doorstaan.

V: Wat is partijpolitiek gerrymandering en waarom is het een probleem?
A: Partijpolitiek gerrymandering is de praktijk van het trekken van kiesdistrictgrenzen om een politieke partij een oneerlijk voordeel te geven. In de zaak Rucho v. Common Cause uit 2019 oordeelde het Hooggerechtshof dat federale rechtbanken geen bezwaren tegen partijpolitiek gerrymandering kunnen behandelen, waardoor het wordt overgelaten aan staatsrechtbanken en wetgevers – die vaak worden gecontroleerd door de partij die de kaarten tekent.