De ooit onwrikbare alliantie tussen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de voormalige Amerikaanse president Donald Trump vertoont tekenen van ernstige spanningen. Ondanks Netanyahu's publieke aandringen op volledige coördinatie met Trump, wijzen berichten uit de Israëlische binnenlandse pers op een groeiende breuk over het aanhoudende conflict met Iran. Waarnemers zijn sceptisch over de beweringen van de premier, en velen interpreteren zijn herhaalde verzekeringen als een teken dat de relatie veel slechter is dan publiekelijk wordt toegegeven.
Politiek consultant Dahlia Scheindlin merkte op dat Netanyahu's buitensporige lof voor het partnerschap alarmbellen doet rinkelen. “Hij heeft het zo vaak over hoe geweldig de relatie is, dat ik me eerder zorgen maak over hoeveel spanning er is,” zei ze. Dit sentiment wordt gedeeld door onafhankelijke media, die melden dat Israël niet langer wordt geraadpleegd over belangrijke beslissingen met betrekking tot het Iran-conflict of de door Pakistan bemiddelde vredesbesprekingen.
Het uiteenvallen van een strategisch partnerschap
Netanyahu en Trump zijn al lange tijd elkaars politieke spiegelbeeld, beiden gebruiken ze populistische tactieken om hun macht te consolideren terwijl ze constitutionele normen uithollen. Hun band werd bezegeld op 28 februari, toen een verwoestende Amerikaans-Israëlische aanval op Iran de Golfregio tot stilstand bracht. Sindsdien hebben beide leiders hun politieke lot verbonden aan de uitkomst van de oorlog, waardoor het voor geen van beiden bijna onmogelijk is om zich van de erfenis ervan te distantiëren.
Netanyahu drong tientallen jaren bij Amerikaanse presidenten aan om samen met Israël een oorlog tegen Iran te beginnen. Hij ging zelfs zo ver dat hij zich bemoeide met de Amerikaanse binnenlandse politiek, met name door het ondermijnen van het nucleaire akkoord met Iran uit 2015, een kroonjuweel van de regering-Obama. Netanyahu haalde Trump over om zich in 2018 uit het akkoord terug te trekken, wat ertoe leidde dat Iran zijn nucleaire programma opvoerde en genoeg hoogverrijkt uranium verzamelde voor een dozijn kernkoppen.
Hoe Venezuela de weg vrijmaakte voor oorlog
In februari speelde Netanyahu, volgens uitgebreide Amerikaanse persberichten, een cruciale rol in het overtuigen van Trump dat oorlog de enige haalbare oplossing was voor de Iraanse dreiging. De Israëlische leider duwde tegen een al openstaande deur. Slechts een maand eerder hadden Amerikaanse troepen een verbluffende raid uitgevoerd in Caracas, waarbij de Venezolaanse president Nicolás Maduro werd weggevoerd. Voormalig Israëlisch diplomaat Alon Pinkas legde de strategie uit: “Netanyahu, de oplichter die hij is, gebruikte Venezuela als voorbeeld. Hij zei tegen hem: ‘Kijk wat je in Venezuela hebt gedaan. Het was pijnloos. Het was moeiteloos. Het was prachtig. Je hebt het regime veranderd.’”
Vervolgens overspoelde Netanyahu Trump met inlichtingen waaruit bleek dat Iran zijn raketproductie en lanceercapaciteiten had uitgebreid, waarbij hij een aanval als zowel noodzakelijk als gemakkelijk te winnen presenteerde. Deze manipulatie van inlichtingen en politieke druk is averechts uitgewerkt, aangezien het conflict nu voortsleept zonder duidelijk einde in zicht.
Belangrijke factoren die de spanning aanwakkeren
- Gebrek aan overleg: Israël wordt buitenspel gezet bij de besluitvorming over Iran en vredesbesprekingen met Pakistan.
- Publiek scepticisme: Netanyahu's herhaalde beweringen over coördinatie worden met wijdverbreid ongeloof ontvangen bij het publiek en de pers.
- Strategische misrekening: De oorlog heeft zijn oorspronkelijke doelen niet bereikt, waardoor beide leiders kwetsbaar zijn voor politieke gevolgen.
- Binnenlandse druk: Beide leiders krijgen steeds meer binnenlandse kritiek vanwege de menselijke en economische kosten van het conflict.
Wat dit betekent voor de VS-Israël relatie
De spanningen benadrukken een fundamentele verschuiving in de dynamiek tussen de VS en Israël. Hoewel de alliantie in het openbaar sterk blijft, tast de wrijving achter de schermen het vertrouwen aan. Netanyahu's langetermijnstrategie om Trump aan de veiligheidsagenda van Israël te binden, heeft op korte termijn misschien gewerkt, maar heeft beide leiders opgescheept met een conflict waar geen gemakkelijke uitweg uit is.
Nu de oorlog slecht blijft verlopen, blijft de vraag of een van beide leiders zijn politieke toekomst kan redden. De alliantie die ooit onbreekbaar leek, vertoont nu diepe scheuren, waarbij beide leiders elkaar “behoorlijk hard hebben genaaid,” zoals een analist het verwoordde. De komende maanden zullen uitwijzen of dit partnerschap de nasleep van hun gezamenlijke gok op Iran kan overleven.
FAQ: Netanyahu-Trump alliantie en het Iran-conflict
Waarom ontstaan er spanningen tussen Netanyahu en Trump?
Er ontstaan spanningen omdat Israël naar verluidt wordt uitgesloten van belangrijke beslissingen over het Iran-conflict en vredesbesprekingen. Netanyahu's publieke beweringen van volledige coördinatie worden gezien als een dekmantel voor een verslechterende relatie, waarbij beide leiders politieke risico's lopen door de aanhoudende oorlog.
Hoe beïnvloedde Netanyahu Trumps beslissing om Iran aan te vallen?
Netanyahu gebruikte de succesvolle Amerikaanse raid in Venezuela als voorbeeld en overtuigde Trump ervan dat een aanval op Iran pijnloos en effectief zou zijn. Hij presenteerde ook inlichtingen waaruit de uitgebreide raketcapaciteiten van Iran bleken, waardoor Trump richting oorlog werd geduwd als de enige oplossing.
Wat zijn de gevolgen van de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran?
De aanval heeft de Golfregio tot stilstand gebracht, zijn oorspronkelijke doelen niet bereikt en beide leiders politiek kwetsbaar gemaakt. Het heeft ook geleid tot een opvoering van het nucleaire programma van Iran en het vertrouwen tussen de VS en zijn bondgenoten in het Midden-Oosten verder ondermijnd.
