Wywiad z Sung Tieu na temat Pomnika Pracowników Imigranckich na Biennale w Wenecji 2026

Sung Tieu, wietnamsko-niemiecka artystka reprezentująca Niemcy na Biennale w Wenecji w 2026 roku, przekształciła niemiecki pawilon w potężny pomnik poświęcony pracownikom imigranckim. Jej instalacja to pieczołowita replika osiedla Gehrenseestrasse w Berlinie, w którym mieszkała jako dziecko. Praca honoruje pokolenie Vertragsarbeiter – pracowników kontraktowych z Wietnamu, Mozambiku, Angoli i Kuby, którzy pomagali odbudowywać NRD po II wojnie światowej, ale po zjednoczeniu zostali w dużej mierze zapomniani.

Osobista historia Tieu jest kluczowa dla tej instalacji. Przez trzy lata dzieliła z matką pojedyncze łóżko w maleńkim pokoju opuszczonego kompleksu. „Dwa metry na 90 centymetrów, możesz w to uwierzyć?” – wspomina. Osiedle, obecnie ruina, w której gracze w paintball udają wojnę, jest miejscem głębokiej pamięci: sąsiedzi gotujący bánh bao na kuchenkach turystycznych, dzieci grające w karty przez zamknięte drzwi i neonaziści rzucający koktajlami Mołotowa w okna.

Kompleks Gehrenseestrasse: Pomnik Migracji

Kompleks Gehrenseestrasse został zbudowany w latach 70. XX wieku, aby pomieścić pracowników gościnnych NRD. W szczytowym okresie mieszkały w nim tysiące wietnamskich, mozambickich i kubańskich robotników. Po upadku muru berlińskiego pracownicy zostali zwolnieni, a osiedle popadło w ruinę. Tieu nazywa je „pomnikiem” ich poświęcenia i niewidzialności.

Na potrzeby Biennale Tieu współpracowała ze zmarłą artystką Henrike Naumann, która zmarła na raka w wieku 41 lat. Razem pokryli niemiecki pawilon trzema milionami mozaikowych kamieni wykonanych w Rawennie, odtwarzając szary beton i graffiti osiedla. Efekt jest zarówno przejmujący, jak i piękny, zmuszając widzów do skonfrontowania się z ukrytą historią pracy migranckiej w Europie.

Od Gwiazdy Telewizyjnej do Artystki Politycznej

Zanim została artystką wizualną, Tieu wystąpiła w popularnym niemieckim serialu komediowym Turkski dla początkujących jako postać o imieniu Ching – imieniu, które nie jest wietnamskie. Opisuje tę rolę jako „egzotyzowany stereotyp”. Teraz jej sztuka mierzy się ze stereotypami, które kiedyś uosabiała. „Chciałam odzyskać swoją narrację” – mówi. Jej prace często eksplorują kolonializm, migrację i pamięć poprzez instalacje, dźwięk i wideo.

Podróż Tieu z ciasnego łóżka w Berlinie na Biennale w Wenecji jest świadectwem odporności. Studiowała na Uniwersytecie Sztuk Pięknych w Berlinie i wystawiała na całym świecie. Jej pawilon jest już okrzyknięty jedną z najbardziej politycznie pilnych prac Biennale w 2026 roku.

Dlaczego Ten Pawilon Ma Znaczenie

Niemiecki pawilon tradycyjnie prezentuje artystyczną elitę kraju. Stawiając w centrum doświadczenie imigranckie, Tieu kwestionuje niemiecką tożsamość narodową. Instalacja pyta: Kto ma prawo przynależeć? Kto jest pamiętany? I co dzieje się z przestrzeniami, w których żyli?

Krytycy chwalą pracę za jej głębię emocjonalną i historyczną dokładność. Mozaikowa fasada jest dosłowną i metaforyczną odbudową zapomnianego miejsca. Odwiedzający przechodzą przez korytarz imitujący oryginał, z dźwiękami bawiących się dzieci i zapachem pierogów – zmysłową podróżą w przeszłość.

Kluczowe Tematy w Twórczości Tieu

• Pamięć i wymazywanie: Jak społeczeństwa zapominają o swoich pracownikach migranckich
• Architektura jako świadek: Budynki, które skrywają niewidzialne historie
• Tożsamość i reprezentacja: Odrzucanie stereotypów w mediach i sztuce
• Trauma zbiorowa: Dziedzictwo polityki pracy NRD

FAQ: Sung Tieu i Biennale w Wenecji

Czym był program Vertragsarbeiter?

Program Vertragsarbeiter był porozumieniem z czasów zimnej wojny, na mocy którego NRD rekrutowała pracowników z krajów socjalistycznych, takich jak Wietnam, Mozambik i Kuba. Pracownicy ci otrzymywali umowy na czas określony i ograniczone prawa. Po zjednoczeniu większość z nich została zmuszona do powrotu do domu lub spotkała się z dyskryminacją.

Dlaczego Sung Tieu zdecydowała się odtworzyć kompleks Gehrenseestrasse?

Tieu mieszkała tam z matką w wieku od 6 do 9 lat. Osiedle symbolizuje niewidzialność pracowników imigranckich. Odtwarzając je na Biennale, zmusza globalną publiczność do skonfrontowania się z tą ukrytą historią.

Jaki był wkład Henrike Naumann w pawilon?

Naumann była współpracowniczką Tieu i artystką. Zmarła przed ukończeniem pawilonu. Tieu zadedykowała jej tę pracę, mówiąc, że wizja pamięci i architektury Naumann ukształtowała ostateczny projekt.

Biennale w Wenecji 2026 trwa do listopada. Pawilon Sung Tieu jest obowiązkowym punktem dla każdego zainteresowanego sztuką, migracją i historiami, które decydujemy się opowiadać.