Vandaag brengen we u een artikel over een van de meest romantische horlogecomplicaties: de Tijdvereffening. Waarschijnlijk is de eenvoudigste beschrijving om de omvang van de complicatie van de Tijdvereffening te begrijpen, de verwijzing naar het verschil tussen de tijd aangegeven door een zonnewijzer en die van een traditioneel horloge. U hoeft alleen maar stil te staan bij één vraag: wat zijn de werkelijke verschillen tussen de twee?
Een kwestie van Astronomie
Om deze vraag te beantwoorden, moeten we terug in de tijd gaan naar een periode waarin de mens leefde met de blik op de hemel, zonder kunstlicht, en de sterren observeerde, met name de koningsster, die de tijd regeerde volgens zijn cyclus van dag en nacht. In deze context streefden wetenschappers ernaar te verklaren wat de Babyloniërs als eerste hadden waargenomen: dat de beweging van de zon onregelmatig was, soms hoger aan de hemel 's middags dan andere keren, en dat de lengte van de dagen aanzienlijk varieerde in de loop van een jaar.
Er waren vele astronomen die probeerden de verklaring voor dit fenomeen te vinden, van Ptolemaeus, die in de 2e eeuw na Christus zijn theorie ontwikkelde op basis van het geocentrische wereldbeeld, volgens welke de sterren in een cirkelvormige beweging om de aarde draaiden, tot Copernicus, die enkele eeuwen later (tegen het einde van de 15e eeuw) de astronomie revolutioneerde met een nieuwe theorie, het heliocentrisme, die stelde dat de Zon het middelpunt van het Zonnestelsel is.
De definitieve steun voor de postulaten van Copernicus, die in feite niet wijdverspreid waren, kwam echter van twee tijdgenoten, geboren aan het einde van de 16e eeuw maar met tegengestelde levens, Tycho Brahe en Johannes Kepler. De eerste, geboren in een rijke familie in Kopenhagen, was een excentrieke liefhebber van Astrologie die over grote middelen beschikte voor zijn studie, wat hem in staat stelde zeer waardevolle en uiterst nauwkeurige astronomische gegevens aan de Wetenschap te leveren. Dit stelde Kepler, een overtuigd Copernicaan geboren in een bescheiden familie in Praag, in staat de banen van de planeten met buitengewone precisie te berekenen. En het waren zijn ontdekkingen die ons in staat stelden het mysterie van de Tijdvereffening te beginnen ontrafelen, aangezien hij vaststelde dat de banen van planeten geen perfecte cirkels beschrijven, maar een elliptische beweging vertonen.
Galileo en Newton kwamen later in beeld om het traditionele Ptolemaeïsche model definitief te ontkrachten, dankzij de gedetailleerde studie van de banen van de manen van Jupiter door de een en de formulering van de Zwaartekrachtwetten door de ander.
Feit is dat we aan het einde van de 17e eeuw aankwamen met twee zeer duidelijke concepten: dat de Aarde een baan om de Zon beschrijft die geen perfecte cirkel is, maar een ellips, en dat de aardas niet volledig verticaal staat, aangezien een vrij uitgesproken helling werd geregistreerd (23 graden en 7 boogminuten).
Deze twee zekerheden verklaren verschillende verschijnselen, waaronder de jaargetijden, met hun temperatuurvariaties en de verschillende lengtes van dagen en nachten: op het Noordelijk Halfrond, bijvoorbeeld, wanneer de pool naar de Zon is gekanteld, zijn de dagen langer en staat de Zon hoger aan de hemel. Omgekeerd, wanneer de helling van de Koningsster af beweegt, zijn de dagen kort en staat de Zon veel lager aan de hemel.
Als we elke dag om precies 12 uur 's middags op een klok de hoogte van de Zon boven de Horizon zouden meten, zouden we zien hoe deze hoogte verandert totdat deze de hoogste positie bereikt op de Zomerzonnewende en de laagste op de Winterzonnewende. Als we het pad van de Zon aan de hemel nauwkeurig observeren, ontdekken we dat het een pad volgt dat een vreemde figuur in de vorm van een 8 tekent.
Die trillende acht aan de hemel wordt de analemma genoemd, en het feit dat de Zon soms voorloopt op de positie die hij 's middags zou moeten innemen, en andere keren achterloopt, is wat de wijzer van de Tijdvereffening van een klok probeert weer te geven.
De Tijdvereffening of het vastleggen van het pad van de Zon op een klok
Zoals we hebben gezien, zijn veel van de Complicaties die de Fijne Horlogerie traditioneel hebben verrijkt, gevoed door de aangeboren behoefte van de mens om iets te verklaren dat zo ondefinieerbaar is als de omvang van de tijd.
Dat is het geval met de Tijdvereffening, een horologische Complicatie die probeert de discrepantie weer te geven tussen de tijd aangegeven door een klok en de positie van de Zon aan de hemel, die een oude zonnewijzer zou tonen, en die, zoals we hebben gezegd, te wijten is aan de helling van de aardas.
Aangezien de baan van de Zon elliptisch is, lijkt deze gedurende het jaar te versnellen en te vertragen. Deze cyclus van versnelling en vertraging introduceert een variatie van de zonnetijd in de Tijdvereffening met een jaarlijkse periodiciteit. De helling van de Aarde zorgt er daarentegen niet alleen voor dat de Zon hoger of lager aan de hemel lijkt te staan, maar dit gebeurt ook op halfjaarlijkse basis.
Inderdaad, de som van beide cycli geeft ons de Tijdvereffening: aangezien de positie van de Zon cyclisch varieert gedurende het jaar, loopt de zonnetijd voor of achter op de tijd aangegeven door de klok. Zo kan de Tijdvereffening in elk horloge, of het nu een polshorloge is of niet, op verschillende manieren worden aangegeven: de meest gebruikelijke is dat er een sector op de wijzerplaat is waarin een naald aangeeft hoeveel er moet worden opgeteld of afgetrokken van de gemiddelde zonnetijd om de ware zonnetijd te verkrijgen, dat wil zeggen, wat een zonnewijzer zou aangeven.
De wijzer slingert naar voren of naar achteren, aangedreven door tandwielen die zijn gekoppeld aan een "metalen vinger" die de omtrek volgt van een nok die eenmaal per jaar ronddraait, met een vorm die ons vaag doet denken aan die van een nier, waarvan de contour overeenkomt met de analemma (die vreemde acht die de Zon aan de hemel lijkt te tekenen).
De Tijdvereffening is op zichzelf een vrij ongebruikelijke Complicatie, zelfs in de eenvoudigste versie, maar het is geëvolueerd om nog complexere en zeldzamere varianten te geven, zoals de Lopende Tijdvereffening.
Hierbij zijn er twee minutenwijzers op de wijzerplaat, één voor de gemiddelde tijd en een andere voor de ware zonnetijd. In de loop van de 365 of 366 dagen van een jaar sluit de "EOT"-wijzer, dat wil zeggen degene die de Tijdvereffening volgt, langzaam de afstand met de minutenwijzer totdat hij deze inhaalt, en valt er dan achter, net zoals de Zon aan de hemel geleidelijk de kloktijd nadert en er dan achter raakt.
De Tijdvereffening: verhaal van een ongebruikelijke Complicatie
Historisch gezien was (en blijft) de Tijdvereffening, een van de mooiste en meest fascinerende Complicaties van de Fijne Horlogerie, een zeldzaamheid.
Het wordt meestal aangetroffen op grote horloges. Het is zelden te zien op zakhorloges, aangezien het dragen van een horloge met deze Complicatie in een vestzak gedurende een groot deel van de Geschiedenis van de Horlogerie was voorbehouden aan prinsen van de handel of leden van een koninklijke familie.
De lijst van fabrikanten van zakhorloges met Tijdvereffening omvat de crème de la crème van de Fijne Horlogerie: Thomas Mudge in de 18e eeuw en makers van het kaliber van Leroy, Breguet en Berthoud in de 19e eeuw vervaardigden zakhorloges met Tijdvereffening alleen op verzoek van hun meest illustere klanten. Natuurlijk is het beroemdste, extreme voorbeeld Breguets 'Maria Antoinette', die in 1983 verdween en in 2007 werd teruggevonden, en waarvan Breguet zelf een exacte reproductie maakte die, na vier jaar werk, in 2008 werd gepresenteerd:
Het eerste polshorloge met deze Tijdvereffening is van een huis dat niet vaak wordt geassocieerd met de introductie van high-end complicaties. In 1989 produceerde Longines de 'Ephémérides Solaires', een complex stuk met verschillende astronomische aanduidingen dat de Tijdvereffening weergeeft, zij het niet als een mechanische indicatie: de EOT verschijnt op een draaiende lunette die rond de omtrek van de kast loopt, met een schaal voor elke maand die de Tijdvereffening toont.
De 'Jules Audemars Equation of Time', het werk van Audemars Piguet, is een van de belangrijkste horloges die deze complicatie bevatten. Het is ongetwijfeld een van de meest interessante en technisch meest precieze die bestaat. Gefabriceerd in 2000, toont het niet alleen de EOT-indicatie, maar biedt het ook de juiste tijd van Zonsopgang en Zonsondergang, naast het weergeven van een Eeuwigdurende Kalender en Maanfasen. De 'Boreas', van Martín Brawn, zijn tijdgenoot, concurreert met hem in distinctie en zeldzaamheid.
Als we in termen van schoonheid spreken, is een van de grootste exponenten de 'Equation of Time' van Jaquet Droz, gemaakt in een gelimiteerde serie van 28 stuks, waarin de Tijdvereffening-indicatie de vorm aanneemt van een sector van de wijzerplaat die de aanpassing toont die moet worden gemaakt ten opzichte van de centrale wijzerplaat, hoewel in het geval van dit horloge die sector een ruime marge van 180 graden ruimte heeft.
Aan de andere kant is een van de exponenten wiens excellentie de interplanetaire grenzen overstijgt de 'Triptyque' van Jaeger-LeCoultre. Een ware catalogus van astronomie met aanduidingen van de Tijdvereffening, Siderische Tijd, Eeuwigdurende Kalender, Maanfasen, uren van zonsopgang en zonsondergang, vergezeld van een planisferische voorstelling van de nachtelijke hemel. Een waar genot van Fijne Horlogerie.
De Tijdvereffening is een mechanische ontwikkeling die even mooi als complex is, die een speciale plaats inneemt in de mijlpalen van de Fijne Horlogerie, een Complicatie die de ruimte doorkruist en ons eraan herinnert dat onze civiele tijd niet meer is dan een nieuwkomer, en ook de inspanning oproept die de mens duizenden jaren heeft geleverd om het mysterie van de hemelmechanica te ontrafelen.
Als u geïnteresseerd bent in dit onderwerp, en als samenvatting, laten we u een zeer illustratieve Blancpain-video achter:
